Przed wspólnym kredytem, wynajmem mieszkania albo pożyczeniem większej kwoty naturalnie pojawia się pytanie o wiarygodność drugiej osoby. Najkrótsza odpowiedź na pytanie, jak sprawdzić kogoś w BIK, brzmi: nie da się zrobić tego anonimowo ani wyłącznie po numerze PESEL. Wyjaśniam, jakie są legalne możliwości, ile kosztuje raport i kiedy lepiej sięgnąć do BIG lub publicznych rejestrów.
Historia kredytowa innej osoby wymaga jej zgody lub odpowiedniego pełnomocnictwa
- Brak anonimowego wyszukiwania oznacza, że nie sprawdzisz cudzych zobowiązań bez udziału tej osoby.
- Najprostsza metoda to poprosić zainteresowanego o pobranie własnego Raportu BIK i dobrowolne udostępnienie dokumentu.
- Pełnomocnictwo powinno jasno upoważniać do uzyskania informacji z BIK i mieć notarialnie poświadczony podpis.
- Raport BIK kosztuje obecnie 49 zł, natomiast bezpłatna kopia danych przysługuje raz na 6 miesięcy.
- BIK nie pokazuje wszystkich długów, dlatego przy ocenie najemcy lub kontrahenta trzeba czasem sprawdzić również BIG.
Najpierw trzeba rozróżnić własny raport od cudzej historii
Każdy może sprawdzić informacje zgromadzone na swój temat, ale historia kredytowa innej osoby jest chroniona tajemnicą bankową. Dotyczy to także małżonka, partnera, członka rodziny czy przyszłego najemcy. Sam fakt, że znamy czyjś PESEL, imię i nazwisko albo adres, nie daje prawa do pobrania raportu.
W praktyce oznacza to, że nie istnieje legalna wyszukiwarka, w której wpisuję dane dowolnej osoby i otrzymuję listę jej kredytów, kart oraz opóźnień. Oferty obiecujące taki dostęp bez zgody zainteresowanego traktowałbym jako poważny sygnał ostrzegawczy, a nie wygodny skrót.
Warto też pamiętać, że BIK nie jest bazą wszystkich możliwych długów. Gromadzi przede wszystkim informacje o kredytach, pożyczkach, kartach, limitach i terminowości spłat przekazywane przez banki, SKOK-i oraz uprawnione instytucje finansowe.
Jak legalnie uzyskać raport innej osoby
Najbezpieczniejszy wariant jest bardzo prosty. Osoba, którą chcemy zweryfikować, zakłada konto w portalu BIK, potwierdza swoją tożsamość, zamawia raport i sama decyduje, czy nam go pokaże. Nie powinna przekazywać nam loginu, hasła ani kodów autoryzacyjnych.
Takie rozwiązanie dobrze sprawdza się przy wspólnym zakupie mieszkania, pożyczce rodzinnej czy rozmowie o wynajmie. Można obejrzeć dokument razem, a następnie omówić wyłącznie informacje potrzebne do podjęcia decyzji. Nie ma sensu kopiować całego raportu ani przechowywać go dłużej, niż to konieczne.
Przeczytaj również: Czy leasing jest widoczny w BIK - Jak wpływa na zdolność kredytową?
Pełnomocnictwo do pobrania danych
Jeżeli to ja mam formalnie wystąpić o dane drugiej osoby, potrzebuję pełnomocnictwa z notarialnie poświadczonym podpisem. Z jego treści powinno jasno wynikać, że otrzymuję upoważnienie do pozyskania informacji z Biura Informacji Kredytowej S.A.
Wniosek powinien zawierać dane identyfikacyjne osoby, której historia ma dotyczyć. Chodzi między innymi o:
- imię lub imiona i nazwisko,
- adres zameldowania lub korespondencyjny,
- numer PESEL,
- serię i numer dowodu osobistego albo paszportu.
Dokumenty można złożyć osobiście albo wysłać do Centrum Obsługi Klienta BIK. W tym wariancie trzeba liczyć się z tym, że formalna procedura jest bardziej czasochłonna niż sytuacja, w której właściciel danych sam pobiera raport i przekazuje go dobrowolnie.
Przy wspólnym kredycie bank sprawdza każdego wnioskodawcę
Przy kredycie hipotecznym nie muszę samodzielnie zdobywać raportu partnera czy współkredytobiorcy. Bank przeprowadza ocenę zdolności kredytowej wszystkich osób składających wniosek, a każdy wnioskodawca przechodzi własną identyfikację i wyraża wymagane zgody.
To ważne przy zakupie mieszkania we Wrocławiu, gdy do finansowania przystępują na przykład małżonkowie albo rodzic z dorosłym dzieckiem. Problemy jednej osoby mogą wpłynąć na całą decyzję kredytową, nawet jeśli druga osoba zarabia dobrze i ma czystą historię.
Własny raport przed wizytą w banku nadal ma sens. Pozwala sprawdzić, czy dane są aktualne, czy nie ma nieznanego zobowiązania oraz czy opóźnienie zostało prawidłowo oznaczone. Nie traktuję jednak oceny punktowej jako gwarancji otrzymania kredytu. Bank bierze pod uwagę również dochody, koszty utrzymania, rodzaj umowy, wysokość wkładu własnego i politykę ryzyka.
BIK nie zastępuje BIG ani publicznych rejestrów
Jednym z częstszych błędów jest założenie, że brak negatywnych informacji w BIK oznacza brak jakichkolwiek długów. Raport BIK i raport z biura informacji gospodarczej pokazują różne obszary, dlatego wybór rejestru powinien zależeć od celu sprawdzenia.
| Źródło informacji | Co można sprawdzić | Kiedy ma największy sens |
|---|---|---|
| BIK | Kredyty, pożyczki, karty, limity i terminowość spłat | Przed wspólnym kredytem albo większą pożyczką |
| BIG InfoMonitor lub inne BIG | Wybrane zaległości wobec firm, operatorów, usługodawców i wierzycieli | Przy ocenie płatniczej najemcy lub kontrahenta |
| Krajowy Rejestr Zadłużonych | Informacje o określonych postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych | Przy dokładniejszej weryfikacji sytuacji prawno-finansowej |
Publiczne rejestry mają własne zasady dostępu i nie są tym samym co historia kredytowa. Jeżeli sprawdzam potencjalnego najemcę, rozsądniej poprosić go o dobrowolne przedstawienie dokumentów i jednocześnie ocenić dochód, źródło zatrudnienia oraz referencje. Jeden raport nigdy nie powinien być jedyną podstawą decyzji.
Ile kosztuje raport i co właściwie zawiera
Aktualna oferta BIK przewiduje 49 zł za pojedynczy Raport BIK. Dostępne są też pakiety, między innymi pakiet obejmujący sześć raportów oraz ochronę przed wyłudzeniami, ale przy jednorazowej weryfikacji zwykle nie ma potrzeby kupowania rozbudowanego wariantu.
Bezpłatna jest natomiast kopia danych raz na 6 miesięcy. To nie dokładnie ten sam produkt co płatny raport. Kopia pokazuje dane przetwarzane na temat konkretnej osoby, ale nie zawiera tak czytelnej analizy, oceny punktowej ani wszystkich wskaźników pomocnych przy ocenie sytuacji kredytowej. Jej przygotowanie może potrwać nawet do miesiąca.
Płatny raport jest generowany po zakupie i przedstawia między innymi:
- aktywne oraz zakończone zobowiązania,
- kwoty pozostałe do spłaty,
- historię terminowości rat,
- informacje o opóźnieniach,
- ocenę punktową BIK w skali od 1 do 100 punktów,
- zapytania kredytowe i podstawowe wskaźniki ryzyka.
Raport nie odpowiada jednak na wszystkie pytania. Nie pokaże na przykład pełnego obrazu miesięcznych wydatków, aktualnych dochodów z pracy ani prywatnych zobowiązań, które nie trafiły do raportujących instytucji. Dlatego zawsze czytam go jako jeden element szerszej oceny, a nie certyfikat wypłacalności.
Czego unikać przy sprawdzaniu drugiej osoby
Największym błędem jest próba zdobycia raportu po cichu. Korzystanie z cudzego konta, podszywanie się pod właściciela danych lub przekazywanie komuś skanu dowodu i kodu SMS może prowadzić do naruszenia prywatności, a także ułatwić wyłudzenie pieniędzy.
Nie prosiłbym też o przesłanie pełnego raportu otwartym komunikatorem bez zabezpieczenia. Jeżeli dokument jest potrzebny do rozmowy o najmie albo wspólnym zakupie, można zamazać zbędne dane, ustalić konkretny cel udostępnienia i usunąć plik po zakończeniu sprawy.
Trzeba również uważać na określenie „czyszczenie BIK”. Prawidłowe dane nie znikają tylko dlatego, że ktoś pobrał raport lub zapłacił pośrednikowi. Gdy pojawi się błąd, reklamację składa się przede wszystkim do instytucji, która przekazała nieprawidłową informację. Nie ma legalnego sposobu na usunięcie prawdziwej historii na życzenie.
Przy decyzji o mieszkaniu liczy się zgoda i pełny obraz finansów
Jeśli chcę sprawdzić przyszłego współkredytobiorcę, najrozsądniej robię to otwarcie: wyjaśniam cel, proszę o samodzielne pobranie raportu i omawiamy wynik razem. Przy formalnym dostępie korzystam z pełnomocnictwa, a przy ocenie najemcy uzupełniam BIK o dokumenty dochodowe i ewentualne BIG.
To podejście jest nie tylko bezpieczniejsze prawnie, lecz także praktyczniejsze. Historia kredytowa pomaga ocenić ryzyko, ale nie opisuje całego człowieka ani jego bieżącej sytuacji. Dobra decyzja finansowa powstaje dopiero wtedy, gdy raport, zgoda i pozostałe informacje tworzą spójny obraz.
